Show simple item record

dc.contributor.advisorSenekal, W. F. S.
dc.contributor.advisorEnslin, A. G.
dc.contributor.authorClaassen, Johannes Hendrik Daniel
dc.date.accessioned2017-05-09T06:48:56Z
dc.date.available2017-05-09T06:48:56Z
dc.date.issued1987-11
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11660/6196
dc.description.abstractAfrikaans: As aanloop tot die tema is die tydruimtelike evolusie van die Suid- Afrikaanse ekonomiese sisteem in breê trekke geskets. Daar Qwaqwa deel is van die breër Suid-Afrikaanse ekonomiese struktuur is die identifisering en omskrywing daarvan noodsaaklik en word die gebied ooreenkomstig bestaande inligting as 'n afwaartse oorgangsone geklassifiseer. Die mens se organisasie van ekonomiese ruimte vertoon duidelike fokusse van ruimtelike konsentrasie. Die Suid-Afrikaanse ruimtelike patroon is geen uitsondering nie en die voorkoms van 'n aantal kernstreke met hoë intensiteit daaromheen word aangetoon. Die bevolkingsbeleid van afsonderlike ontwikkeling het die destydse regering verpIig om onverwylde aandag aan die aangeleentheid te skenk en die uitkoms daarvan was 'n beleid van nywerheidsdesentralisasie. Enersyds was die doelwit van laasgnoemde beleid die skepping van nywerhede en gepaardgaande werkgeleenthede in minder ontwikkelde gebiede ten einde die ekonomiese basis van hierdie gebiede te versterk en die instroming van swarters na blanke-gebiede te beperk. Andersyds was die beleid ook gemik op die ewewigtige verbreiding van ekonomiese aktiwiteite oor 'n groter geografiese ruimte. Ten einde die aantrekkingskrag van hierdie gebiede te verhoog word desentralisasievoordele aan voornemende nyweraars beskikbaar gestel, maar die vraag ontstaan tot watter mate sodanige stimulering, met inagneming van die talle beperkings eie aan 'n buiterandstreek, suksesvol is. In Hoofstuk 2 (afdeling 2.7) word dit as hipotese gestel dat die vestiging en ontwikkeling van nywerhede in Qwaqwa benadeel word deur 'n kombinasie van enkele ongunstige vestigingsfaktore, waaronder: 1. gebrekkige infrastruktuur. 2. beperkte natuurlike hulpbronne. 3. ontoereikende lokale mark. 4. relatiewe geïsoleerdheid ten opsigte van metropolitaanse gebiede. Daarteenoor word dit ook gestel dat die volgende faktore 'n beduidende rol in die vestiging en groei van nywerhede in Qwaqwa vervul, naamlik: 1. sentrale ligging, veral met betrekking tot die PWV-gebied asook Durban en omgewing. 2. desentralisasievoordele en owerheidsbesluitneming. 3. die beskikbaarheid van arbeid en 'n stabiele arbeidsmag. In Hoofstuk 3 en 4 word ondersoek ingestel na die voordele en nadele verbonde aan 'n nywerheidspIasing in Qwaqwa en in Hoofstuk 5 word die resultate van die ondersoek saamgevat en word die volgende negatiewe vestigingsfaktore geïdentifiseer: Negatiewe vestigingsfaktore - enkele aspekte betreffende infrastruktuur - gebrek aan grondstowwe - relatiewe geïsoleerdheid - hoë vervoerkostes - ontoereikende behuising - tekort aan opgeleide ambagsmanne en tegnici - gebrekkige hulpdienste In dieselfde hoofstuk (5) word bovermelde negatiewe vestigingsfaktore met die gestelde hipoteseformulerings vergelyk en as volg geverifieer: 1. Enkele aspekte betreffende infrastruktuur blyk beslis 'n negatiewe uitwerking te hê op die vestiging en ontwikkeling van nywerhede in Qwaqwa en wel om die volgende redes: 1.1 die gebrek aan 'n direkte spoorverbinding met Phuthaditjhaba word deur 69,1 % van die nyweraars as 'n belangrike tekortkoming uitgesonder (tabel 3.14). 1.2 38,2 % van die nyweraars is van mening dat vervoergeriewe by fabrieksperseie ontoereikend is (tabel 3.15). 1.3 tekortkominge met betrekking tot sekuriteit, brandweerdienste, kantoorfasiliteite, eetplekke, klankdigtheid en die verhitting van fabrieksgeboue (tabelle 3.15 en 3.16). 1.4 'n gebrek aan die tydige beskikbaarheid van geskikte fabrieksgeboue word deur 49,1 % van die nyweraars aangemeld (afdeling 3.2.2.2). 2. Die gebrek aan grondstowwe benadeel die vestiging en ontwikkeling van nywerhede en ondersteun die gestelde hipotese. 2.1 volgens aankoopwaarde voorsien Qwaqwa en die omliggende Oos- Vrystaat in slegs 9,3 % van die totale grondstofbehoeftes van nywerhede (tabel 3.19). 3. Relatiewe lang afstande en hoê vervoerkostes ondersteun die hipotese ten opsigte van relatiewe geïsoleerdheid met betrekking tot metropolitaanse gebiede. 3.1 alhoewel Qwaqwa sentraal geleë is tussen Durban en die PWV-gebied, bestempel 72,7 % van die nyweraars hul teenswoordige nywerheidsligging as redelik tot aansienlik geïsoleerd (tabel 3.28) . 3.2 as gevolg van bovermelde word hoë vervoerkoste as die belangrikste negatiewe bedryfsaspek uitgesonder (tabelle 3.30, 3. 36 en 3. 40) 4. Ontoereikende behuising is nie as 'n hipotese gestel nie, maar is tydens die ondersoek as 'n negatiewe vestigingsfaktor geïdentifiseer. Die tekort aan behuising is veral van toepassing op Indiër sakemanne en word as 'n ernstige knelpunt beleef (afdeling 3.2.1.2). 5. Alhoewel dit nie as 'n hipotese gestel is nie, word 'n tekort aan opgeleide ambagsmanne en tegnici asook gebrekkige hulpdienste as negatiewe vestigingsfatore geïdentifiseer. 5.1 52,7 % van die nyweraars ondervind ernstige tekorte aan personeel in die tegniese beroepskategorieë (tabel 3.6). 5.2 in terme van geldwaarde is 75,3 % van alle hulpdienste van gebiede buite Qwaqwa afkomstig (tabel 3.32). Benewens die vermelde negatiewe vestigingsfaktore word ook die volgende positiewe vestigingsfaktore in Hoofstuk 5 geïdentifiseer: Positiewe vestigingsfaktore - sentrale ligging - belowende plaaslike mark - aspekte betreffende arbeidsaangeleenthede - desentralisasievoordele Bostaande positief gerdentifiseerde vestigingsfaktore word met die gestelde hipoteses vergelyk en as volg geverifieer: 1. Die sentrale ligging van Qwaqwa met betrekking tot die PWV- en Durban-omgewing ondersteun die gestelde hipotese en vervul beduidende rol in die vestiging en ontwikkeling van nywerhede. 1.1 ten spyte van relatiewe gersoleerdheid (tabel 3.28) het 60 % van die nyweraars laat blyk dat hulle tevrede is met hul nywerheidsplasing en het die sentrale ligging van Qwaqwa met betrekking tot die res van Suid-Afrika as die vernaamste rede aangevoer (tabel 3.25). 1.2 sentrale ligging word as die vernaamste rede aangevoer waarom Qwaqwa bo ander nywerheidsontwikkelingspunte verkies word 29,1 % van die totale telling (tabel 3.38). 2. Die identifisering van 'n belowende plaaslike mark weerlê die gestelde hipotese en lewer 'n positiewe bydra tot die vestiging en ontwikkeling van nywerhede in Qwaqwa (tabelle 2.4, 3.26 en 3.37. 3. Die beskikbaarheid van arbeid en die teenwoordigheid van 'n stabiele arbeidsmag bevestig die gestelde hipotese. Die volgende aspekte het die plasingskeuse van nyweraars ten opsigte van vestiging in Qwaqwa gunstig bernvloed: 3.1 die aanwesigheid van 'n groot arbeidsbron (tabel 3.10). 3.2 positiewe arbeidsgesindhede (tabel 3.40). 4. Soos in die hipotese gestel lewer die beskikbaarheid van desentralisasie voordele 'n beduidende bydra tot nywerheidsvestiging in Qwaqwa. Die sterk trekkrag van desentralisasievoordele word duidelik weerspieël in tabelle 3.10, 3.38, 3.39 en 3.42. Subsidies op lone (tabel 3.33) word as die belangrikste desentralisasievoordeel geëdentifiseer. 4.1 60 % van die nyweraars wat hervestig het, het gunstige desentralisasie voordele as die vernaamste rede vir vestiging in Qwaqwa uitgesonder (tabel 3.42). Teen hierdie agtergrond en die aanbevelings vervat in Hoofstuk 5 word 'n ontwikkelingstrategie vir Qwaqwa daargestel. Laasgenoemde strategie word geformuleer met as agtergrond die gegewe realiteit van nywerheidsontwikkelingspunte asook die inherente beperkings daaraan verbonde en behels die volgende:af
dc.language.isoafaf
dc.publisherUniversity of the Free Stateen_ZA
dc.subjectIndustry -- Locationen_ZA
dc.subjectQwaqwa -- Industries -- Locationen_ZA
dc.subjectDissertation (M.A. (Geography))--University of the Free State, 1987en_ZA
dc.title'n Geografiese ondersoek na die uitwerking van enkele ruimelike veranderlikes op die gang van nywerheidsvestiging in Qwaqwaaf
dc.typeDissertationen_ZA
dc.rights.holderUniversity of the Free Stateen_ZA


Files in this item

Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record